Rhodiola rosea: geschiedenis, tradities van het Noorden en botanie van de rozenwortel
De gouden wortel, plant van alle uitersten: van Dioscorides tot de Vikingen, van de Gouden Bergen van de Altaj tot ons afkooksel voor de ochtend, de geschiedenis van Rhodiola rosea en het gebruik van het Huis.
De plant van dit artikelRhodiola · Rhodiola rosea5.0(33)vanaf € 12,00Bekijken →Het stille rijk — wortels, houtzwammen, mycelium. De veerkracht van het levende, klaar voor elke dag.
Rhodiola, de gouden wortel, is een plant van alle uitersten. Ze houdt van de felste klimaten. Van de hoogten van de Altaj tot de vlakten van het noorden van Alaska en Siberië groeit ze midden in de koudste plekken van de aarde, en staat ze tegelijk bloot aan fel zonlicht. Ze is de bron van ongelooflijke legenden.
De rozenwortel
Rhodiola rosea is een vetplant uit de familie van de Crassulaceae, die van de vetkruiden en de huislook. De stengels dragen vlezige, blauwgroene bladeren en 's zomers een hoofdje van kleine gele bloemen; mannelijke en vrouwelijke planten staan apart. Onder de grond zit een dikke, knoestige wortelstok. Vers aangesneden ruikt hij naar roos.
Vandaar haar namen: roseroot in het Engels, rosenrot in het Zweeds en het Noors, rozenwortel in het Nederlands, en de wetenschappelijke naam die Linnaeus haar in 1753 gaf, naar het Griekse rhodon, de roos. Je vindt haar ook onder de oude naam Sedum rosea.
Ze houdt stand waar weinig planten standhouden: op kliffen die door de zee worden gegeseld in Noorwegen, IJsland en Schotland, op puinhellingen in de Alpen, de Pyreneeën en de Karpaten, op de flanken van de Altaj, in de toendra van Siberië, Alaska en Canada. In het hoge Noorden komt ze tot aan de waterkant; verder naar het zuiden groeit ze hoog in de bergen.
Een gouden wortel, met tientallen namen
In Rusland heet ze zolotoj koren, de gouden wortel, naar de kleur van de gedroogde wortelstok en de prijs die men ervoor betaalde. In China hóng jǐng tiān (红景天); in de Tibetaanse kruidkunde solo marpo. In het Engels zegt men ook arctic root, de arctische wortel.
Haar thuisland draagt hetzelfde metaal. Altaj komt van het Turks-Mongoolse woord voor goud: de Republiek Altaj, dat zijn de Gouden Bergen, en daar wordt de gouden wortel sinds mensenheugenis vereerd.
Wat de volkeren vertellen
Griekenland. De gouden wortel wordt al in de eerste eeuw van onze jaartelling genoemd door de Griekse arts Dioscorides, onder de naam rhodia riza, de roze wortel. Een oudere legende laat haar ontstaan uit het bloed van Prometheus. In de Argonautica van Apollonius van Rhodos plukt Medea in de Kaukasus een plant die opkwam uit de druppels van de geketende Titaan; de afgesneden wortel lijkt op vers vlees. Ze maakt er de toverzalf van waarmee Jason zich insmeert voor hij de vuurspuwende stieren tegemoet treedt. Sommige kruidenkenners herkennen er de rhodiola in.
De Vikingen. De Vikingen beschouwden de rhodiola als een legendarische, heilige plant van de goden. In Zweden vertelt men dat ze haar meenamen op hun lange zeetochten.
Het keizerlijke China. De overlevering wil dat keizers van China expedities naar Siberië stuurden om de gouden wortel terug te brengen.
De Altaj en Siberië. In de Gouden Bergen zegt een gezegde dat wie op zoek gaat naar de gouden wortel, twee eeuwen zal leven, met veel geluk en een ijzeren gezondheid. In Siberië krijgen verloofden vóór de bruiloft nog altijd een bos wortels. Eeuwenlang, zo wordt ook verteld, brachten Siberiërs de wortel langs oude paden naar de Kaukasus, om hem te ruilen voor Georgische wijn, fruit, knoflook en honing.
De botanici van Tomsk
In de 20e eeuw komt de gouden wortel in de Sovjetlaboratoria terecht. In 1961 leidt de botanicus G. V. Krylov een expeditie naar de Altaj en brengt hij de plekken in kaart waar ze groeit. In Tomsk wijdt de farmacoloog A. S. Saratikov er een groot deel van zijn loopbaan aan; in 1987 maakt hij er met E. A. Krasnov een heel boek over, Rhodiola rosea, een kostbare geneeskrachtige plant (gouden wortel). Vaak wordt gezegd dat dat werk geheim was. Een flink deel werd nochtans gepubliceerd, in het Russisch, en werd buiten de Sovjet-Unie gewoon weinig gelezen.
De rhodiola van het Huis
We zijn blij dat we deze rhodiola van uitstekende kwaliteit hebben gevonden. Een nieuwe schat met fijne & heerlijke aroma's. De rhodiola van INFUSE is wortel van Rhodiola rosea in gedroogde stukjes, afkomstig uit Oost-Europa. De smaak is aards, licht bloemig; het afkooksel kleurt amber en houdt in de neus een herinnering aan roos.
Het gebaar: het afkooksel van de ochtend
- Een eetlepel stukjes wortel, zo'n 5 g, in een liter water.
- Zo'n twintig minuten zachtjes tegen de kook aan laten trekken, tot het afkooksel kleur en geur heeft.
- Zeven, en een à twee koppen per dag drinken, liefst 's ochtends. Wat honing erbij, als je daar zin in hebt.
- Dezelfde stukjes kun je tot vier keer opnieuw gebruiken, telkens met een iets langere trektijd.
In de traditie van de Altaj drinkt men haar zo zeven tot eenentwintig dagen achter elkaar, op een vast uur, en daarna volgt een pauze. Het zijn richtpunten uit het gebruik, die ieder afstemt op zijn eigen seizoen.
Voorzorgen
- Zwangerschap en borstvoeding: onvoldoende gegevens; vermijden zonder medisch advies.
- Behandeling voor bloeddruk of diabetes: overleg eerst met je arts.
- Auto-immuunziekte: eerst medisch advies.
- Bipolaire stoornis, antidepressiva: vermijden zonder medisch advies.
- Koffie, sterke thee en andere stimulerende middelen: voorzichtig met de combinatie.
- Te drinken 's ochtends of 's middags.
Bij twijfel: je arts vóór de wortel.
De wortel van Rhodiola rosea in gedroogde stukjes, om 's ochtends zachtjes te laten trekken, zeven tot eenentwintig dagen lang.
Ontdek de rhodiola van INFUSE →Wat is Rhodiola rosea?
Een vetplant uit de familie van de vetkruiden, die groeit op de kliffen van het Noorden, in de bergen van Europa en Azië en in de arctische toendra. Men drinkt de wortel. De Russen noemen haar de gouden wortel, de Engelsen roseroot, de rozenwortel, naar de geur van de aangesneden wortelstok.
Waarom heet ze de gouden wortel?
Om de kleur van de gedroogde wortelstok, om de prijs die men ervoor betaalde, en om haar land: de Altaj, de Gouden Bergen, waar ze sinds mensenheugenis vereerd wordt.
Hoe maak je een afkooksel van rhodiola?
Zo'n 5 g stukjes wortel in een liter water, een minuut of twintig zachtjes tegen de kook aan. Zeven, en een à twee koppen drinken, liefst 's ochtends. De stukjes kun je tot vier keer opnieuw gebruiken.
Waar komt de rhodiola van INFUSE vandaan?
Onze rhodiola komt uit Oost-Europa. Ze wordt verkocht als stukjes gedroogde wortel, voor een afkooksel.
Welke voorzorgen gelden bij rhodiola?
Eerst medisch advies bij zwangerschap of borstvoeding, bij een behandeling voor bloeddruk of diabetes, bij een auto-immuunziekte, een bipolaire stoornis of antidepressiva. Voorzichtig met koffie en andere stimulerende middelen. Te drinken 's ochtends of 's middags.
Bronnen
- Dioscorides, De materia medica (1e eeuw): de rhodia riza.
- Apollonius van Rhodos, Argonautica, boek III: de plant uit het bloed van Prometheus.
- Carl Linnaeus, Species Plantarum (1753).
- R. P. Brown, P. L. Gerbarg, Z. Ramazanov, „Rhodiola rosea: a phytomedicinal overview”, HerbalGram 56 (2002): tradities van het Noorden, Chinese expedities, expeditie van Krylov in 1961.
- A. S. Saratikov, E. A. Krasnov, Rhodiola rosea (gouden wortel), Universiteit van Tomsk (1987).
- Productfiche INFUSE: vorm, herkomst, bereiding en voorzorgen.
5.0(33)vanaf € 12,00Bekijken →Heb jij ook een verhaal om in het Woud achter te laten?
Een verhaal delen →Wat deze lezing heeft geopend
Wees de eerste stem. Elk woord wordt herlezen voordat het bij de lezing komt.
Meld je aan om te delen wat deze lezing in jou heeft geopend.
Aanmelden →