Zioła do kąpieli: rytualne kąpiele świata.

Kąpiel ziołowa: o czym mowa

Kąpiel ziołowa to woda, w której naciągały kwiaty, liście albo kora, wylewana na ciało albo do wanny. Tradycje dają jej czas i intencję: wigilię święta, przełom roku, modlitwę, ciężar do złożenia. U Słowian to przede wszystkim Noc Kupały, z ziołami, wiankami na wodzie i kąpielą w rzece; opowiadamy o niej na stronie Noc Kupały: zioła, wianki i ognie.

W Brazylii: banhos de ervas

W umbandzie banho de ervas należy do życia terreiro i sięga daleko w codzienność. Najbardziej znany jest banho de descarrego, kąpiel odciążająca, wylewana od szyi w dół: wiele terreiros zostawia głowę, ori, na osobną opiekę. Potem przychodzą kąpiele z intencją: banho para abrir caminhos, by otworzyć drogi, przed podróżą, nową pracą, nowym rokiem; banho de prosperidade; banho para atrair amor, prawie zawsze z róż. Tradycja mówi, że te kąpiele otwierają drogi; każdy dom ma swój przepis.

W candomblé liść niesie axé, siłę życiową. Przysłowie Jorubów powtarzane w domach candomblé mówi: Kò sí ewé, kò sí òrìṣà, „bez liści nie ma orixá”. Liście należą do Ossaima, orixá świętych liści, a ich kąpiel ma nazwę: abô, napar z poświęconych liści. Pierre Verger poświęcił tej wiedzy o liściach całą książkę, Ewé (1995).

W Belém zielarki z targu Ver-o-Peso ścierają wonne liście, korzenie i korę: paczulę, priprioca, cumaru, rozmaryn, lawendę, jaśmin, bazylię, wanilię. To banho de cheiro, kąpiel zapachowa na czerwcowe święta świętego Jana, na Círio de Nazaré i w sylwestra.

Ziołowe kąpiele świata

Te, których historia jest spisana, ze źródłem każdej opowieści:

Kwiaty naszego domu w kąpieli

• Róża: symbol królewskości serca. W kąpieli kilka kwiatów w wodzie, dla boskiego doświadczenia. W Brazylii róża to kwiat kąpieli miłosnych.
• Szlachetny rumianek: mocny napar albo garść kwiatów prosto do wody; rytuał obmycia, by zmyć nagromadzoną złość czy frustrację.
• Lawenda: jedna z roślin świętego odpoczynku, tradycyjnie także do kąpieli i saszetek. W Brazylii nazywa się też alfazema, a jej kąpiel uchodzi za kąpiel spokoju i pokoju.
• Niebieski lotos: kwiat w kąpieli, dla zmysłowego doświadczenia. Jego siostry, biały lotos i różowy lotos, dla boskiego.
• Bylica pospolita: ziele świętojańskie; w Japonii pachnie nią jomogi-ju, kąpiel z bylicą.
• Agua de Florida: woda kwiatowa Murray & Lanman, urodzona w Nowym Jorku w 1808 roku. Andyjscy curanderos wydmuchują ją z ust, soplo; do miski wody wystarczy kilka kropel.
• Tulsi: święta bazylia Indii, z tego samego rodzaju co bazylia wielu brazylijskich banhos.

Jak zrobić kąpiel z ziołami

Dwie-trzy łyżki suszonych ziół albo garść kwiatów na litr wody. Zalać świeżo zagotowaną wodą, przykryć, parzyć dziesięć minut, przecedzić. Napar wlewa się do wanny z ciepłą wodą albo do miski, którą po prysznicu wylewa się na ciało. Agua de Florida wystarczy kilka kropel.

Tradycja lubi swoje pory: wiele banhos bierze się wieczorem, niektóre przy określonym księżycu albo w wigilię święta. Po kąpieli zioła wracają do ziemi, pod drzewo albo do ogrodu.

Kąpiel w pełni i inne obrzędy księżyca, tradycja po tradycji: rytuały pełni i nowiu.

Środki ostrożności

Ciepła woda, nigdy gorąca. Najpierw próba na małym kawałku skóry, zwłaszcza przy skórze wrażliwej i alergii na astrowate (rumianek, bylica). W ciąży unika się bylicy i ruty. Ruta uwrażliwia skórę na słońce: po kąpieli z rutą odsłonięta skóra może się poparzyć. Cynamon, goździki, chili i olejki eteryczne podrażniają skórę; olejek eteryczny nigdy nie trafia do kąpieli w czystej postaci. Agua de Florida zawiera alkohol: tylko kilka kropel, z dala od oczu i ognia. Dla niemowlęcia albo małego dziecka najpierw rada pediatry.

Źródła

• Iwan Kupała i łaźnia Agrafeny: Wikipedia (ros.).
• Banho de ervas: Wikipedia (port.). Banho de cheiro: Wikipedia (port.). Ossaim i abô: Wikipedia (port.). P. F. Verger, Ewé: o uso das plantas na sociedade iorubá, Companhia das Letras, 1995.
• Shōbu-yu: Wikipedia (jap.). Agua de Florida: Wikipedia (ang.).