Bylica pospolita

Dla tych, którzy chcą zejść głębiej niż strona: historia, chemia, a potem cztery głosy, każdy nazwany. ◆ to, co tradycja zostawiła na piśmie, ◇ to, co zmierzyły badania, ● to, co opowiadają nasi śniący, ☾ to, co mówi Dom.

Pierwsze ziele zaklęcia

Nine Herbs Charm, staroangielskie zaklęcie lecznicze przepisane w Lacnunga (British Library, Harley MS 585, X-XI wiek), wzywa dziewięć roślin przeciw dziewięciu truciznom i dziewięciu chorobom. Bylica jest pierwszym wzywanym zielem. Jej angielska nazwa jest jeszcze starsza: staroangielskie *mucgwyrt*, od prażermańskiego słowa, które znaczyło prawdopodobnie „ziele na muszki”, ziele odpędzające meszki (Etymonline).

Jej łacińska nazwa budziła pytania już w starożytności. Pliniusz Starszy (Historia naturalna XXV, 73) podaje, że artemisia wzięła imię od Artemizji, żony króla Mauzolosa, albo, według innych, od Artemidy Ilitii, bo leczy szczególnie dolegliwości kobiet. Pliniusz pisze też, że podróżny, który ją nosi, nie czuje zmęczenia: zdanie powtórzone później przez angielskiego zielarza Johna Gerarda. Gerard w 1597 roku zapisuje jej dawną łacińską nazwę, *Mater Herbarum*, matka ziół. Hildegarda z Bingen znała ją jako Biboz (stąd niemieckie Beifuß) i stosowała na trawienie i na skórę. W średniowieczu zbierano ją w wigilię świętego Jana jako ochronny pas, Cingulum Sancti Johannis (Grieve 1931), a żeglarze nazywali ją sailor's tobacco, tytoniem marynarzy.

Czy bylica wpływa na sny? Co dawne, co nowe

Mówimy to tak, jak jest: żaden z tych dawnych tekstów (Pliniusz, Hildegarda, Gerard, Grieve) nie mówi o bylicy i snach. Poduszka snów i wieczorna filiżanka należą do współczesnej tradycji ludowej, z XX i XXI wieku, niesionej przez zielarki z nurtu Wise Woman, takie jak Susun Weed i Robin Rose Bennett, oraz przez etnobotanikę Christiana Rätscha. Żadne badanie kliniczne nie zmierzyło jeszcze jej wpływu na śnienie.

Ta tradycja jest żywa i to ją przekazujemy. Naszymi słowami: „Bylica to ziele wysokiej magii, słynne z niezwykłej mocy nad snami i ze sposobu, w jaki wzmacnia percepcję pozazmysłową, co czyni ją zielem proroctwa i szamańskich podróży”. Śniący, którzy do nas piszą, mówią o żywszych snach i lepszym zapamiętywaniu; niektórzy nie zauważają niczego, i ich też liczymy.

Ziele kobiet

Pliniusz już wiązał jej imię z dolegliwościami kobiet, a cała późniejsza linia bylicy biegnie przez łono, księżyc i cykle. Srebrzysty spód liścia łączył ją z księżycem. Susun Weed spopularyzowała nazwę cronewort, ziele mądrej starej kobiety. Jej historyczne użycie do wywoływania miesiączki, porodu albo poronienia jest udokumentowane (Ekiert i in. 2020) i dlatego nie jest dla kobiet w ciąży. Ziele akuszerki, trzymane z dala od brzucha w ciąży: w tym zawiera się cała bylica.

Fitochemia

Olejek eteryczny bylicy bardzo różni się w zależności od miejsca: 1,8-cyneol (2,6 do 17,6%), kamfora (0 do 47,7%) i niewielkie ilości α-tujonu (0 do 3,18%) oraz β-tujonu (0 do 1,19%) (Ekiert i in. 2020, Molecules, przegląd). Roślina zawiera też gorzkie laktony seskwiterpenowe, flawonoidy i kumaryny. Tujonowi często przypisuje się działanie bylicy na sny; w rzeczywistości α-tujon blokuje receptor GABA-A (Höld i in. 2000, PNAS), a roślina zawiera go niewiele. Chemia jej sennej sławy pozostaje nieznana.

◆ Udokumentowana tradycja

Otwiera anglosaskie Nine Herbs Charm (Lacnunga, X-XI wiek) jako pierwsze wzywane ziele. Pliniusz waha się między królową, Artemizją, a boginią, Artemidą, by wyjaśnić jej nazwę (Historia naturalna XXV, 73). Zbierano ją w wigilię świętego Jana dla ochrony (Grieve 1931). Dawne teksty wiążą ją z kobietami, podróżą i ochroną; poduszka snów z bylicą należy do nowszej tradycji, niesionej przez zielarki XX wieku (Gladstar 1993, s. 250) i żywej wśród dzisiejszych śniących.

◇ Bylica pospolita – działanie: co mówią badania

Żadne badanie na ludziach nie zmierzyło jej wpływu na sny. Jej tujon, często przywoływany dla wyjaśnienia, jest antagonistą receptora GABA-A (Höld i in. 2000), a olejek bylicy pospolitej zawiera go tylko około 0 do 3% (Ekiert i in. 2020).

● Bylica pospolita – opinie naszych śniących

Spośród 99 opinii opublikowanych w INFUSE 8 opisuje noc (przeczytane ponownie jedna po drugiej na potrzeby relacji naszych śniących; jedna opinia może mówić o kilku rzeczach). 5 opisuje wpływ na sny: 4 żywsze sny, jedna lepsze zapamiętywanie, jedna śniąca obecność, która towarzyszy jej we śnie. 3 mówi o głębszym śnie, a jedna osoba nie zauważyła niczego. Dwie piszą, że szukały świadomego snu, ale go nie osiągnęły: na razie nie ma relacji o świadomym śnie.

„To those who want to use mugwort for dreaming, the herb does give you stronger dreams that are also easier to recall. I haven't had any luck with lucid dreaming but I guess I need to use more than two teaspoons.” (Tym, którzy chcą używać bylicy do śnienia: to ziele naprawdę daje mocniejsze sny, które łatwiej też zapamiętać. Świadomego snu jeszcze nie miałam, ale chyba muszę wziąć więcej niż dwie łyżeczki.) — Mirna

☾ Dom

Bylica to ziele wysokiej magii, słynne z niezwykłej mocy nad snami i ze sposobu, w jaki wzmacnia percepcję pozazmysłową, co czyni ją zielem proroctwa i szamańskich podróży. Bylica uczy rozumieć własne ciemne strony i pomaga nam przekroczyć koszmary i niszczące wzorce naszej podświadomości.

Jak używać bylicy do snów?

Poduszka snów to sposób najłagodniejszy: bawełniany woreczek wypełniony suszonymi liśćmi, wsunięty pod poduszkę albo do jej wnętrza. Jej zapach zostaje blisko przez całą noc i niczego się nie połyka. Wieczorna filiżanka: 2 g liści na 250 ml wody o temperaturze 80 °C, pod przykryciem, żeby olejki aromatyczne zostały w filiżance, 10 minut, przecedzić, pół godziny przed snem, do trzech wieczorów w tygodniu. Lekki dym, w tradycji, która dała jej nazwę sailor's tobacco.

Botanika, przeciwwskazania i bezpieczeństwo

Artemisia vulgaris L., z rodziny astrowatych (Asteraceae), pospolita roślina nieużytków, poboczy i miedz w całej Eurazji. Uważaj, by odróżnić ją od piołunu (A. absinthium, bogatego w tujon) i od bylicy meksykańskiej (A. mexicana): zawsze sprawdzaj nazwę łacińską. Nie stosować w ciąży (działa pobudzająco na macicę) ani podczas karmienia piersią. Ostrożnie przy uczuleniu na astrowate (ambrozja) albo na pokrewne pokarmy, takie jak seler, marchew, koper włoski czy kmin rzymski, oraz przy lekach przeciwzakrzepowych. Olejku eterycznego nigdy nie przyjmuje się doustnie. Suszone ziele jest w Unii Europejskiej uznane za tradycyjną żywność („non novel” w katalogu Novel Food). W razie wątpliwości najpierw specjalista, potem roślina.

Monografia bylicy pospolitej (po angielsku) opowiada w całości historię najstarszego z ziół, a nasz przewodnik po ziołach na świadome sny porównuje ją z calea i silene.

Źródła: Lacnunga, BL Harley MS 585 · Pliniusz Starszy, Historia naturalna XXV, 73 · John Gerard, The Herball (1597) · Hildegarda z Bingen, Physica · Maud Grieve, A Modern Herbal (1931) · Ekiert H. i in. 2020, Molecules 25:4415 · Höld K.M. i in. 2000, PNAS 97:3826-31 · Susun Weed, Robin Rose Bennett, Christian Rätsch.

Źródła czterech głosów: Pliniusz Starszy, Historia naturalna XXV, 73 · Grieve M. 1931, A Modern Herbal · Gladstar R. 1993, Herbal Healing for Women, s. 250 · Höld K.M. i in. 2000, PNAS 97:3826-3831 · Ekiert H. i in. 2020, Molecules 25:4415 · opinie naszych klientów.