Bylica pospolita (Artemisia vulgaris, mugwort): najstarsze z ziół

Roślina tego artykułuBylica pospolita · Artemisia vulgaris★★★★★4.9(99)od 7,00 €Zobacz →

Ostatnie suwerenne terytorium. Wchodzi się do niego przez rośliny, przez ciszę, przez powrót do snów przodków.

tagline · path

Czym jest bylica pospolita (mugwort)?

Bylica pospolita, Artemisia vulgaris L., to wysoka bylina z rodziny astrowatych (Asteraceae), o liściach ciemnozielonych z wierzchu i srebrzystych od spodu, rosnąca na skrajach dróg w całej Europie i Azji. Anglojęzyczni nazywają ją mugwort.

Do jej rodzaju, Artemisia, należą też piołun (Artemisia absinthium), estragon, bylica biała i bylica preriowa; bylica roczna (Artemisia annua) to inny gatunek. INFUSE proponuje ją na stronie Bylica pospolita.

Skąd pochodzi nazwa bylicy?

Już Pliniusz Starszy się waha: nazwa miałaby pochodzić od Artemizji, królowej Karii i żony Mauzolosa, albo, według innych, od Artemidy Ilityi, bogini porodów, bo używano jej najpierw na dolegliwości kobiet (Historia naturalna XXV, 73). Artemida jest też grecką boginią księżyca i łowów, a bylica pozostała zielem księżyca i kobiet.

Angielskie słowo mugwort pochodzi ze staroangielskiego mucgwyrt, od germańskiego muggiwurti, „ziela na komary”; zielarka Maud Grieve proponowała też moughte, mola. Niemieckie Beifuß pochodzi od Biboz Hildegardy z Bingen. Gerard w 1597 roku podaje, że nazywa się ją Mater herbarum, matką ziół.

Dlaczego bylicę nazywa się najstarszym z ziół?

Bo Zaklęcie dziewięciu ziół (Nigon Wyrta Galdor), anglosaska inkantacja przepisana w X i XI wieku w rękopisie Lacnunga, przywołuje ją jako pierwszą: „Una þu hattest, yldost wyrta”, Una cię zwą, najstarsze z ziół. Zaklęcie wzywa dziewięć ziół przeciw dziewięciu truciznom i dziewięciu chorobom.

Pierwszy wers mówi do niej jak do osoby: „Pamiętaj, bylico, co objawiłaś, co ustanowiłaś przy wielkim obwieszczeniu”. Roślina jest obecnością, którą się przywołuje, pierwszą na liście. Rękopis przechowuje British Library w Londynie (Harley MS 585).

Co mówią o bylicy dawne teksty?

Dawne teksty łączą ją z kobietami, podróżą i ochroną. Pliniusz podaje, że podróżny, który nosi ją przy sobie, nie czuje zmęczenia drogą. Hildegarda z Bingen w XII wieku opisuje w swojej Physica „bardzo gorącą” Biboz, której sok jest pożyteczny: gotowana na jelita, z miodem jako maść na skórę.

W średniowieczu zbierano ją w wigilię świętego Jana i noszono jako pas, Cingulum Sancti Johannis, dla ochrony (Grieve, 1931). Gerard, angielski zielarz z 1597 roku, przytacza jej nazwę Mater herbarum.

W Chinach bylica to ài cǎo, roślina moksybucji: suszoną, zwiniętą w stożki lub laski, spala się w pobliżu punktów ciała. W 1998 roku badanie opublikowane w JAMA sprawdzało tę moksybucję u kobiet w ciąży, których dziecko było ułożone pośladkowo (Cardini i Huang, 1998). W Japonii yomogi dodaje się do wiosennych ciastek i kąpieli parowych.

Czy bylica wywołuje sny?

Poduszka z bylicą i wieczorny napar dla snów należą do tradycji niesionej przez zielarki XX wieku (Gladstar, 1993), żywej wśród dzisiejszych śniących. Żadne badanie nie zmierzyło jeszcze jej działania na sny, a Pliniusz, Hildegarda i Gerard mówią o niej z innych powodów.

Śniący opisują sny wyraźniejsze, barwniejsze, lepiej zapamiętane po przebudzeniu. Nasze własne relacje idą w tę stronę: bylica czyni sen bardziej obecnym, a dobrze zapamiętany sen to pierwszy krok ku świadomości we śnie.

Co zawiera bylica i co mówi nauka?

Jej olejek eteryczny zawiera 1,8-cyneol (od 2,6 do 17,6%), kamforę (do 47,7%) i tujon (α-tujon do 3,18%, β-tujon do 1,19%), z dużymi różnicami między regionami (Ekiert i in., 2020). Roślina zawiera też gorzkie laktony seskwiterpenowe i flawonoidy.

Tujon, znany z absyntu, działa na receptor GABA-A jako antagonista (Höld i in., 2000). Związku między tymi substancjami a snami nigdy nie wykazano.

Jak przygotować bylicę, by śnić?

W Domu zaczyna się od tego, co najłagodniejsze: mały woreczek dobrze wysuszonych liści wsunięty pod poszewkę, bez picia czegokolwiek. Jeśli działanie pozostaje zbyt dyskretne, przechodzi się do wieczornego naparu.

• Napar: łyżeczka liści (około 2 g) na 250 ml gorącej wody, około 80 °C, pod przykryciem przez pięć do dziesięciu minut, potem przecedzić. Pić pół godziny przed snem, samą albo z odrobiną miodu.
• Poduszka snów: bawełniany woreczek wypełniony suszonymi liśćmi, pod poduszką.
• Do palenia: drobno pokruszone liście, jako baza albo dodatek do mieszanki; jej angielska nazwa sailor's tobacco, tytoń marynarzy, przechowuje ten zwyczaj.
• Rytm: najwyżej trzy noce w tygodniu, z zeszytem snów, przez jeden cykl księżyca.

Ilości i formy: zobacz stronę Bylica pospolita.

Bylica, Calea, niebieski lotos: którą roślinę wybrać?

Bylica to roślina snu, która rośnie na skrajach naszych dróg, w Europie.

Nasi śniący często łączą bylicę z Caleą albo z niebieskim lotosem.

Czy bylica jest niebezpieczna?

W lekkim naparze bylica jest pospolitym zielem; kilka środków ostrożności ma jednak znaczenie. Dawniej używano jej do wywoływania miesiączki, porodu albo poronienia (Ekiert i in., 2020).

• Ciąża: wstrzymujemy się, przez całą ciążę.
• Karmienie piersią: wstrzymujemy się, z braku danych.
• Alergia na astrowate lub na pyłek bylicy (ambrozja, rumianek, seler): ostrożność; może też podrażniać skórę.
• Leczenie przeciwzakrzepowe: porada lekarza przed rośliną.
• Olejek eteryczny: nigdy doustnie; jest znacznie bardziej skoncentrowany niż suszony liść.
• Prawo: bylica jest w wolnej sprzedaży we Francji. Przed zamówieniem sprawdź przepisy obowiązujące w Twoim kraju. INFUSE nie ponosi odpowiedzialności za zatrzymanie przesyłki przez urząd celny.

Co się mówi o bylicy?

Od Chin po Celtów ci, którzy ją zbierają, mają dla bylicy własne słowa.

• Zielarki z linii Wise Women, jak Robin Rose Bennett, mówią, że trzyma otwarte drzwi nocy, nie popychając.
• Żołnierze Rzymu, jak się opowiada, wkładali jej liście do sandałów na zmęczenie długich marszów.
• Druidzi, jak się mówi, splatali z niej wieńce na noc świętojańską; lekarze z Myddfai w Walii i yamabushi, mnisi gór Japonii, także mieli ją za towarzyszkę.
• W Chinach moksybucję przypisuje się legendarnemu lekarzowi Bian Que; w święto smoczych łodzi bukiety bylicy związane z tatarakiem wiesza się nad drzwiami, by odpędzić złe duchy (Rätsch, 2005).
• Zielarka Susun Weed, która w latach 80. niosła odrodzenie Wise Women, nazywa ją cronewort, zielem mądrej starej kobiety, a autorka Sophie Strand umieszcza ją w linii Artemidy: roślina księżycowa, która uczy zamieszkiwać ciało w jego przejściach.
• Wiesza się ją na progu domów; od Europy po Amerykę prosi się ją, by strzegła przejścia.
• Śniący mówią, że z nią sen staje się kryształowy: więcej kolorów, więcej zapamiętanych dialogów, czasem czyjaś obecność.

Co opowiadają śniący, którzy spróbowali bylicy?

Spośród 174 opowieści o nocach zostawionych przez naszych klientów 8 dotyczy bylicy: 5 opisuje działanie na sny, w tym 4 żywsze sny, a 3 lepszy sen. Dwie osoby mówią, że szukały świadomego snu, ale go nie osiągnęły (stan na wrzesień 2026).

„the herb does give you stronger dreams that are also easier to recall. I haven't had any luck with lucid dreaming” — Mirna

To ziele rzeczywiście daje mocniejsze sny, które łatwiej zapamiętać. Ze świadomym snem jeszcze mi się nie poszczęściło.

„I dream a lot more now, and yet I actually feel fully rested after sleep.” — opinia anonimowa

Śnię teraz dużo więcej, a mimo to budzę się naprawdę wypoczęty.

Wszystkie relacje, roślina po roślinie: relacje naszych śniących.

Gdzie znaleźć bylicę i jak ją rozpoznać?

INFUSE proponuje Bylicę pospolitą w postaci całych suszonych liści z dzikiego zbioru, zebranych we Francji. Dobra suszona bylica zachowuje szarozielone liście o srebrzystym spodzie i gorzki, kamforowy zapach po roztarciu; brązowa lub bez zapachu zestarzała się.

Źródła

• Pliniusz Starszy. Historia naturalna, księga XXV, 73 (tekst łaciński, LacusCurtius).
• Lacnunga, Zaklęcie dziewięciu ziół (Nigon Wyrta Galdor), British Library, Harley MS 585, X-XI wiek. en.wikipedia.org
• Hildegarda z Bingen. Physica, XII wiek, rozdział Biboz.
• Gerard J. (1597). The Herball, or Generall Historie of Plantes, rozdział „Of Mugwort”.
• Grieve M. (1931). A Modern Herbal, hasło Mugwort.
• Ekiert H. i in. (2020). Significance of Artemisia vulgaris L. (common mugwort) in the history of medicine and its possible contemporary applications substantiated by phytochemical and pharmacological studies. Molecules 25(19):4415. doi:10.3390/molecules25194415
• Höld K.M. i in. (2000). α-Thujone (the active component of absinthe): γ-aminobutyric acid type A receptor modulation and metabolic detoxification. PNAS 97(8):3826-3831. doi:10.1073/pnas.070042397
• Cardini F., Huang W. (1998). Moxibustion for correction of breech presentation: a randomized controlled trial. JAMA 280(18):1580-1584. doi:10.1001/jama.280.18.1580
• Gladstar R. (1993). Herbal Healing for Women. Simon & Schuster.
• Rätsch C. (2005). The Encyclopedia of Psychoactive Plants. Park Street Press, hasło Artemisia vulgaris.
• Weed S. (1989). Healing Wise. Ash Tree Publishing.
• Bennett R.R. (2014). The Gift of Healing Herbs. North Atlantic Books.
• Strand S. (2022). The Flowering Wand. Inner Traditions.
• Wikipedia (ang.), Artemisia vulgaris. en.wikipedia.org

Czytaj dalej

• Najlepsze zioła na świadome sny, przewodnik po roślinach snów
• Wielkie rośliny snów
• Calea zacatechichi, liść Boga
• Niebieski lotos, święty kwiat Egiptu
• Relacje naszych śniących

Bylica pospolita★★★★★4.9(99)od 7,00 €Zobacz →