Lucide dromen leren: de methode, stap voor stap

De plant van dit artikelCalea Zacatechichi · Calea ternifolia★★★★★4.8(269)vanaf € 7,20Bekijken →

Het laatste soevereine gebied. Je gaat er binnen via de planten, via de stilte, via de terugkeer naar de dromen van de ouden.

tagline · path

Kort antwoord. Een lucide droom is een droom waarin je weet dat je droomt. Het is te leren: het overzichtsonderzoek van Stumbrys en collega's (2012, 35 studies) beschrijft het als een vaardigheid die je kunt trainen. De best onderzochte methode komt neer op vier gewoonten: elke ochtend je dromen opschrijven, overdag de werkelijkheid toetsen, vijf uur na het slapengaan wakker worden en weer inslapen met het voornemen de droom te herkennen (de MILD-techniek van Stephen LaBerge). In 2017 haalde dit protocol bij 169 mensen die een week werden gevolgd een slagingspercentage van 17 % (Aspy et al.).

Wat een lucide droom is, en wat de wetenschap heeft laten zien

In een lucide droom besef je, midden in de droom, dat je droomt. De droom gaat door; je bent er op een andere manier in aanwezig. Sommigen handelen er naar eigen wil, anderen kijken alleen.

Lang waren verhalen over lucide dromen niet te controleren. In 1975 registreerde Keith Hearne aan de universiteit van Hull voor het eerst vooraf afgesproken oogbewegingen, die Alan Worsley vanuit een lucide droom stuurde. In Stanford publiceerden Stephen LaBerge en zijn collega's in 1981 hetzelfde bewijs: getrainde dromers gaven hun helderheid aan met een links-rechtsreeks van de ogen, midden in de REM-slaap (LaBerge et al., 1981). In 2009 mat Ursula Voss in de lucide droom een activiteit in de voorhoofdskwab die dichter bij het waken ligt dan in een gewone droom. In 2021 stelden vier laboratoria (Evanston, Parijs, Osnabrück, Nijmegen) vragen aan 36 slapers: lucide dromers antwoordden met hun ogen of gezichtsspieren, 29 keer juist, ook op eenvoudige rekensommen (Konkoly et al., 2021).

Hoe vaak komt het voor? Een meta-analyse van vijftig jaar onderzoek schat dat 55 % van de mensen ooit minstens één lucide droom heeft gehad, en dat 23 % er minstens één per maand heeft (Saunders et al., 2016).

De vijf technieken in één oogopslag

1. Het droomdagboek: de basis van alles

De eerste stap is herinneren. Een schrift en een potlood naast het bed; bij het wakker worden, voor je beweegt, voor je telefoon, blijf je een paar seconden stil liggen en laat je een beeld, een kleur, een gezicht terugkomen. Schrijf alles op, ook een flard. De herinnering groeit nacht na nacht.

Het dagboek laat je ook je droomtekens zien: wat bij jou steeds terugkomt en in het wakkere leven onmogelijk of vreemd zou zijn. Een ouderlijk huis met de verkeerde vorm, iemand die overleden is, vliegen. LaBerge deelt ze in vier families in: innerlijke gewaarwordingen, handelingen, vormen, situaties. Lees je schrift na twee of drie weken terug en onderstreep de twee of drie tekens die het vaakst terugkomen: dat zijn je deuren.

In de internationale studie van Aspy (2020, 355 deelnemers) hoorde een goede droomherinnering bij de sterkste voorspellers van succes.

2. Reality checks: oprecht twijfelen

Een paar keer per dag, en telkens als een van je droomtekens opduikt, sta je stil en vraag je je echt af: 'Droom ik?' Daarna controleer je:

• Een tekst twee keer lezen: in een droom verandert hij vaak tussen twee keer lezen.
• Twee keer op de klok kijken: de cijfers van een droom blijven zelden op hun plek.
• Je neus dichtknijpen en proberen te ademen: in een droom stroomt de lucht vaak toch.
• Naar je handen kijken: in een droom verandert soms hun vorm of het aantal vingers.

Wat je overdag inoefent, herhaalt zich op een dag 's nachts, en een check in de droom kan de helderheid wekken. Alleen gebruikt gaven reality checks wisselende resultaten van studie tot studie (Stumbrys et al., 2012); hun plek vinden ze samen met MILD.

3. MILD: het voornemen om te onthouden dat je droomt

MILD (Mnemonic Induction of Lucid Dreams) werd in 1980 beschreven door Stephen LaBerge. De techniek steunt op het prospectieve geheugen, dat je eraan herinnert een brief te posten als je langs de brievenbus loopt.

1. Als je 's nachts wakker wordt, haal je de droom terug die je net verliet en schrijf je hem op.
2. Zet het voornemen door het langzaam te herhalen: 'De volgende keer dat ik droom, weet ik dat ik droom.'
3. Visualiseer diezelfde droom en zie jezelf een van je tekens opmerken en begrijpen dat je droomt.
4. Slaap weer in met dat beeld en dat voornemen aanwezig, tot je wegzakt.

In beide studies van Aspy was MILD de centrale techniek. In 2020 gaf een meer zintuiglijke variant, SSILD (je laat je aandacht langs zien, horen en lichaamsgewaarwordingen gaan voor je weer inslaapt), vergelijkbare resultaten. Eén punt telt meer dan al het andere: snel weer inslapen. In 2017 leidde bij wie binnen vijf minuten na MILD insliep bijna 46 % van de pogingen tot een lucide droom.

4. Midden in de nacht wakker worden (WBTB)

De langste dromen zitten in de tweede helft van de nacht. Wake Back To Bed maakt gebruik van dat moment.

1. Zet een zachte wekker vijf uur na het slapengaan (het tijdstip uit de studies van Aspy).
2. Blijf even wakker: schrijf je droom op, lees je droomtekens terug, oefen MILD.
3. Ga terug naar bed en laat je de slaap in glijden.

De wekker knipt de nacht in tweeën. Houd het bij twee of drie nachten per week, en nooit voor een dag die al je aandacht vraagt.

5. Instappen vanuit het waken (WILD)

Bij deze techniek, de Wake-Initiated Lucid Dream, ga je van waken naar dromen zonder het bewustzijn te verliezen. Je ligt stil, vaak na een nachtelijk ontwaken, en laat het lichaam inslapen terwijl je aandacht bij de inslaapbeelden blijft, die langzaam een droomdecor worden. Het is de meest directe weg, en de minst onderzochte.

Tijdens die overgang kunnen geluiden, trillingen of het gevoel dat je niet meer kunt bewegen opduiken: dat is slaapverlamming, hieronder beschreven. Je kunt het best eerst vertrouwd raken met de eerste vier technieken.

Een eerste week

1. Vanavond: een schrift naast het bed, een eenvoudig voornemen voor het slapen.
2. Elke ochtend: opschrijven, al is het één regel.
3. Elke dag: vijf tot tien oprechte reality checks.
4. Twee of drie nachten in de week: wekker vijf uur na het slapengaan, MILD, terug naar bed.
5. Aan het eind van de week: het schrift teruglezen, je droomtekens onderstrepen.

Als je eenmaal lucide bent

In de droom blijven. De eerste helderheid maakt veel mensen van opwinding wakker. LaBerge en Rheingold (1990) raden aan rustig te blijven, je handen tegen elkaar te wrijven of in de droom om je as te draaien om hem te verankeren.

Wat je er kunt doen. Kijken, een droomfiguur een vraag stellen, bij een angst blijven om te horen wat die te zeggen heeft. Helderheid is een vorm van aandacht: wat je ermee doet, is van jou.

Eruit gaan. Een lucide droom eindigt zoals elke droom, met wakker worden of met terugzakken in een gewone droom. Om hem te verlaten sluiten veel dromers hun ogen in de droom of richten ze zich op de wens om wakker te worden.

Planten en traditie

Veel volkeren verbonden planten met dromen, en die planten zijn de passie van INFUSE. We tonen ze als wat ze zijn: overgeleverde tradities en verhalen van dromers, die de oefening begeleiden zonder haar te vervangen. Helderheid komt uit de training hierboven; een plant begeleidt de nacht, zonder garantie.

• Calea: de Chontal in Oaxaca drinken of roken haar om voorspellende dromen te ontvangen (Díaz, 1979). In 1986 mat een dubbelblinde studie meer droomverslagen met Calea tijdens een dutje (Mayagoitia et al.); helderheid werd daarbij niet gemeten.
• Blauwe lotus: een bloem die in het oude Egypte met dromen verbonden was, waarover de traditie veel meer zegt dan de studies.
• Bijvoet: in een kussentje of als lichte thee, een jongere traditie, gedragen door kruidkundigen van de twintigste eeuw.

Bij ons beschrijven van de 1.928 reviews over onze droomkruiden er 174 een nacht: 89 spreken van levendigere dromen, 26 van een betere herinnering, 16 van een lucide droom, en 26 merkten niets. Het zijn verhalen, zonder bewijskracht. Alle planten, hun afkomst en hun voorzorgen: onze gids door de droomkruiden en de pagina kruiden voor lucide dromen.

Voorzorgen

Slaapverlamming. Bij het inslapen of wakker worden kun je bij bewustzijn zijn zonder te kunnen bewegen, soms met het gevoel van een aanwezigheid. Een overzicht van 35 studies schat dat 7,6 % van de algemene bevolking, 28,3 % van de studenten en 31,9 % van de psychiatrische patiënten het minstens één keer meemaakte (Sharpless en Barber, 2011). De episode is meestal kort en gaat vanzelf over; rustig ademen en een vinger bewegen helpt vaak. Komt ze vaak terug of maakt ze je ongerust, praat er dan met een arts over.

Gebroken slaap. Midden in de nacht bewust wakker worden onderbreekt de slaap; onderzoekers waarschuwen voor die prijs als het een dagelijkse oefening wordt (Vallat en Ruby, 2019). In de studie van Aspy (2020) maakten de nachten waarin de techniek lukte de slaapkwaliteit niet slechter. Bij slapeloosheid, nachtwerk of aanhoudende vermoeidheid volstaan het schrift en het voornemen, zonder wekker.

Psychische klachten. Vaak proberen de grens tussen droom en werkelijkheid te laten vervagen kan kwetsbare mensen ontregelen (Soffer-Dudek, 2020). Bij een psychotische, dissociatieve of bipolaire stoornis, of een recent trauma: niet doen, of eerst met je arts overleggen. Laat de oefening je verward achter tussen wat je droomde en wat je beleefde, stop dan.

Bronnen

• Stumbrys T., Erlacher D., Schädlich M., Schredl M. (2012). Induction of lucid dreams: a systematic review of evidence. Consciousness and Cognition 21(3):1456-1475. PMID 22841958.
• Aspy D.J., Delfabbro P., Proeve M., Mohr P. (2017). Reality testing and the mnemonic induction of lucid dreams: findings from the national Australian lucid dream induction study. Dreaming 27(3):206-231.
• Aspy D.J. (2020). Findings from the International Lucid Dream Induction Study. Frontiers in Psychology 11:1746. PMID 32765385.
• LaBerge S. (1980). Lucid dreaming as a learnable skill: a case study. Perceptual and Motor Skills 51:1039-1042.
• LaBerge S., Nagel L., Dement W., Zarcone V. (1981). Lucid dreaming verified by volitional communication during REM sleep. Perceptual and Motor Skills 52:727-732.
• LaBerge S., Rheingold H. (1990). Exploring the World of Lucid Dreaming. Ballantine.
• Voss U., Holzmann R., Tuin I., Hobson J.A. (2009). Lucid dreaming: a state of consciousness with features of both waking and non-lucid dreaming. Sleep 32(9):1191-1200. PMID 19750924.
• Konkoly K.R. et al. (2021). Real-time dialogue between experimenters and dreamers during REM sleep. Current Biology 31(7):1417-1427. PMID 33607035.
• Saunders D.T., Roe C.A., Smith G., Clegg H. (2016). Lucid dreaming incidence: a quality effects meta-analysis of 50 years of research. Consciousness and Cognition 43:197-215. PMID 27337287.
• Sharpless B.A., Barber J.P. (2011). Lifetime prevalence rates of sleep paralysis: a systematic review. Sleep Medicine Reviews 15(5):311-315. PMID 21571556.
• Vallat R., Ruby P.M. (2019). Is it a good idea to cultivate lucid dreaming? Frontiers in Psychology 10:2585. PMID 31803118.
• Soffer-Dudek N. (2020). Are lucid dreams good for us? Are we asking the right question? A call for caution in lucid dream research. Frontiers in Neuroscience 13:1423. PMID 32038133.
• Mayagoitia L., Díaz J.L., Contreras C.M. (1986). Psychopharmacologic analysis of an alleged oneirogenic plant: Calea zacatechichi. J Ethnopharmacol 18:229-243. PMID 3821139.
• Díaz J.L. (1979). Ethnopharmacology and taxonomy of Mexican psychodysleptic plants. J Psychedelic Drugs 11:71-101.

Calea Zacatechichi★★★★★4.8(269)vanaf € 7,20Bekijken →