Przejdź do treści
INFUSE
NOC Z 29 NA 30 LISTOPADA

Wróżby andrzejkowe i sen w noc andrzejkową.

Andrzejki przypadają w nocy z 29 na 30 listopada, a katarzynki w nocy z 24 na 25 listopada. W dawnych przekazach pojawiają się lanie wosku, wróżby z butów, imiona pod poduszką i sny o przyszłym małżonku.

W wigilię świętego Andrzeja dziewczęta lały wosk przez ucho klucza do zimnej wody i ustawiały buty od ściany do progu: której but pierwszy dotknął progu, ta miała jako pierwsza wyjść za mąż.

Sen6 roślinod 6,00 €
Trzy na początek

Od czego zacząć

Jedne pościły przez cały dzień i modliły się do świętego Andrzeja, inne przed snem rozsypywały na posłaniu siemię lniane i kładły się spać z krótką formułą na ustach, w nadziei na sen o przyszłym mężu.

CO SZEPCZE SPOŁECZNOŚĆKilka opinii, po kilku tygodniach.

  • « Podsumowanie mojego pierwszego testu: tej nocy udało mi się zapamiętać 7 snów. Gorąco polecam. »
    mohammedz Calea Zacatechichi
  • « Bardzo dobra jakość. Miałam bardzo żywe sny! Teraz próbuję świadomego śnienia i shiftingu. Mała rada: nie gotuj wody, bo inaczej herbata będzie gorzka. »
    Pamelaz Niebieski lotos
Wybór · poprzez światy

Towarzyszki tej intencji (6)

Droga · progów: 4

Metoda.

Niebieski lotos
01
Sen

Data zwyczaju

Andrzejki przypadają w nocy z 29 na 30 listopada, a katarzynki pięć dni wcześniej, w nocy z 24 na 25 listopada. Inne noce wróżebnych snów, od Rosji po Japonię, są w tabeli niżej.

Calea Zacatechichi
02
Sen

Imiona trafiały pod poduszkę

Dawne wróżby andrzejkowe i katarzynkowe różniły się zależnie od miejscowości. W źródłach opisano post, rozsypywanie nasion lnu na posłaniu oraz wkładanie pod poduszkę karteczek z imionami lub części garderoby. Halina Solecka odnotowała, że dziewczęta ze Spiczyna i Zawieprzyc obejmowały pień bzu i wypowiadały rymowaną prośbę o męża.

Uvuma Omhlope
03
Sen

Zapisana formuła

Solecka i Łeńska-Bąk przytaczają za dziewiętnastowiecznymi zapisami wierszyk mówiony przed snem: „Łóżko moje depczę ciebie, Panie Boże proszę ciebie, niech mi się ten przyśni, kto mi będzie najmilszy”.

Lawenda
04
Sen

Notatka po przebudzeniu

Po przebudzeniu zeszyt przy łóżku zatrzymuje obraz, zanim się rozwieje. Wystarczy jedna linijka, jeden obraz albo jedno słowo. Gdy snu nie było, jego miejsce zajmowała dawniej karteczka wyciągnięta rano spod poduszki.

Andrzejki i katarzynki: kiedy są i skąd się wzięły

Andrzejki to wieczór wróżb w wigilię świętego Andrzeja, przypadający w nocy z 29 na 30 listopada. Dawniej wróżyły wtedy przede wszystkim niezamężne dziewczęta. Kawalerowie mieli katarzynki, obchodzone w nocy z 24 na 25 listopada, w wigilię świętej Katarzyny. Andrzejki nazywano też jędrzejkami.

Najstarsza znana polska wzmianka literacka o wróżbach andrzejkowych pochodzi z moralitetu Marcina Bielskiego Komedyja Justyna i Konstancyjej, wydanego w 1557 roku. Narodowy Instytut Dziedzictwa przytacza z niego słowa jednej z postaci o laniu wosku na wodę i o pacierzach w wigilię świętego Jędrzeja, po których panna miała ujrzeć oblubieńca. Pochodzenie samego zwyczaju nie zostało jednoznacznie ustalone.

Wróżby andrzejkowe z wosku, butów i obierek jabłka

W zastygłym wosku szukano zarysu przyszłego męża. Przy progu izby wróżono, która z dziewcząt pierwsza wyjdzie za mąż.

WróżbaJak dawniej wróżonoJak odczytywano znak
Lanie woskuPrzez ucho klucza lano do zimnej wody wosk, a dawniej także ołów albo cynę.Przyszłości dopatrywano się w zastygłym kształcie lub w jego cieniu na ścianie.
Buty ustawiane do proguButy ustawiano jeden za drugim od ściany w stronę progu.Wierzono, że dziewczyna, której but jako pierwszy dotknął progu, najwcześniej wyjdzie za mąż.
Obierki jabłkaObierki rzucano za siebie.W ich ułożeniu dopatrywano się pierwszej litery imienia przyszłego małżonka.
Przedmioty pod naczyniamiPod odwróconymi naczyniami chowano drobne przedmioty. Ich zestaw zależał od miejscowości.Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa na Lubelszczyźnie listek oznaczał staropanieństwo, a czepek zapowiadał małżeństwo.
Placki dla psaW niektórych okolicach każda z dziewcząt przygotowywała dla psa placek lub inny przysmak.Pierwsza miała wyjść za mąż ta, której przysmak pies zjadł jako pierwszy.
Gąsior na KujawachDziewczęta stawały w kręgu i wpuszczały do środka gąsiora.Panna, do której podszedł najpierw, miała pierwsza wyjść za mąż.
Gałązka wiśni (katarzynki)Gałązkę wstawiano do wody i czekano, czy zakwitnie na Boże Narodzenie.Kwitnienie miało zapowiadać ślub.

W opisie Narodowego Instytutu Dziedzictwa zarys drzewa w wosku miał mówić o zamiłowaniu przyszłego męża do ogrodnictwa lub pracy w lesie. W książce widziano zapowiedź pracy urzędnika albo nauczyciela.

W materiale dla uczniów z Włocławka obierki rzuca się na stół, a kluczyk ukryty pod kubkiem oznacza nowy dom. W zabawie z papierowym sercem szpilka wskazuje imię przyszłego małżonka.

Sen w noc andrzejkową

Wiele wróżb matrymonialnych wiązało się ze snem. Dziewczęta pościły i modliły się do świętego Andrzeja w nadziei na sen o przyszłym mężu. Halina Solecka, przywołując badania Janiny Petery w powiecie hrubieszowskim, opisuje całodzienny post, podczas którego dziewczyna jadła jedynie mocno solony placek albo niemoczonego śledzia: kto przyśnił się jej nocą, podając wodę, miał zostać jej mężem.

W Spiczynie i Zawieprzycach, w powiecie lubartowskim, panny rozsypywały na posłaniu nasiona lnu i wypowiadały formułę przytoczoną przez Solecką za Janiną Peterą: „Andrzeju, Andrzeju, na tobie len sieju, chto o mnie myśli, niech mi się przyśni”. Według dawnego zapisu przytoczonego przez Solecką dziewczęta, rozbierając się do snu, wkładały pod prawe ucho krajkę albo wstążkę, którą były przepasane. Katarzyna Łeńska-Bąk przytacza dawny zapis z Podlasia: dziewczęta mówiły po dziewięć pacierzy na stojąco, na klęczkach i na siedząco, a siemię lniane zasiewały w skorupie napełnionej ziemią.

W Podhorcach i Rudzie Żurawieckiej, koło Tomaszowa Lubelskiego, wierzono, że jeśli tej nocy przyśni się anioł, ślub będzie blisko; przed snem dziewczyna mówiła: „W noc świętego Andrzeja w Tobie Boże nadzieja. Niech mi się to spełni, że anioł mi się przyśni”.

Pod poduszkę wkładano karteczki z imionami; opisywano też kładzenie pod głowę cegły lub kamienia owiniętego w część męskiej garderoby, a w powiecie radzyńskim dziewczęta spały na maglownicy albo na męskich spodniach. Solecka i Łeńska-Bąk przytaczają za dziewiętnastowiecznymi zapisami wierszyk mówiony przed snem: „Łóżko moje depczę ciebie, Panie Boże proszę ciebie, niech mi się ten przyśni, kto mi będzie najmilszy”. Gdy snów nie było, ich miejsce zastępowały wyciągane rano karteczki. Narodowy Instytut Dziedzictwa opisuje także ustawianie przy łóżku miski z wodą i mostku z patyczków, z którymi wiązano nadzieję na sen o ukochanym. Według Soleckiej na południu Polski kreślono główką czosnku znak krzyża na drzwiach domów i obór, chroniąc je przed złymi mocami, a dziewczęta zjadały na noc trzy ząbki czosnku z tej główki w oczekiwaniu na sen.

Według opisu przytoczonego przez Muzeum Wsi Radomskiej mężczyzna we śnie miał zapowiadać zamążpójście, kołyska narodziny dziecka, pies staropanieństwo, a trumna śmierć. Interpretacje snów bywały różne.

Janina Zoń ze Złatnej na Żywiecczyźnie wspominała, że dziewczęta chowały pod poduszką kartki z imionami chłopców. W jej opowieści liczyło się to, kto przyśnił się dziewczynie. W tym samym opracowaniu Uniwersytetu Warszawskiego zapisano też wróżbę z trzema kawałkami drewna pod poduszką. Po korze na kawałku wyjętym rano sądzono o zamożności przyszłego męża.

Wśród zwyczajów andrzejkowych PAP wymienia też kłosy zbóż, które w niektórych regionach dziewczęta wkładały pod poduszkę. Miały one zapewnić im potomstwo w małżeństwie.

Katarzynki, noc z 24 na 25 listopada

W wigilię świętej Katarzyny wróżyli kawalerowie. W okolicach Tomaszowa Lubelskiego kładli pod poduszkę karteczki z imionami dziewcząt z sąsiedztwa: która się przyśniła, ta miała zostać żoną, a sen uważano za pewny, gdy pojawił się w nim bliski zmarły. W innych rejonach kawalerowie wkładali pod poduszkę część kobiecej garderoby, a gałązkę wiśni wstawiali do wody: jeśli zakwitła przed Bożym Narodzeniem, ożenek miał być blisko.

Len, wiśnia i czosnek w listopadowych wróżbach

W andrzejki rozsypywano len na posłaniu w nadziei na sen o przyszłym mężu. W katarzynki wypatrywano kwiatów na gałązce wiśni. W opisach z południa Polski pojawia się też czosnek, którym kreślono krzyż na drzwiach domu i obory.

Halina Solecka odnotowała, że na Lubelszczyźnie panny puszczały na wodę wianki i listki. Płynące przedmioty wyobrażały pannę i kawalera. Ich zetknięcie się brano za pomyślną wróżbę dla pary.

  • Z nocą świętojańską wiążą się wianki z bylicy pospolitej, które według Maud Grieve noszono w wigilię św. Jana. W średniowieczu bylicę nazywano według niej Cingulum Sancti Johannis, pasem świętego Jana. We Włoszech lawenda trafiała do kwiatowej wody acqua di San Giovanni.
  • José Luis Díaz przytacza relację jednego z informatorów z regionu Chontalów w Meksyku. W opisanym przez niego obrzędzie wróżenia ze snów pod poduszkę wkładano suszone liście rośliny z rodzaju Calea. W naszej kolekcji jest Calea zacatechichi.
  • Manton Hirst opisuje obrzędy Xhosa z użyciem piany z korzenia Undlela Ziimlophe oraz relacje adeptów wróżbiarstwa o snach, w których pojawiali się przodkowie. W naszej kolekcji ubulawu są też biały korzeń Uvuma Omhlope i drewno Uqume.

Świadome śnienie ma swój przewodnik po tych i innych roślinach: najlepsze rośliny do świadomego śnienia, i swoją stronę: Na świadome śnienie.

W dzienniku snów pierwszą linijką może być imię albo obraz zapamiętany po przebudzeniu.

Inne noce wróżebnych snów

W różnych tradycjach określonym nocom przypisywano znaczenie wróżebne. Zestawienie obejmuje sny oraz inne praktyki wróżebne, ze źródłami na dole strony.

NocDataGdziePraktyka opisana w źródleZnaczenie przypisywane snowi lub znakowi
Andrzejkinoc z 29 na 30 listopadaPolskapost i modlitwa do świętego Andrzeja; nasiona lnu na posłaniu z formułą; karteczki z imionami pod poduszkąprzyszły mąż, we śnie; imię z karteczki wyciągniętej rano
Katarzynkinoc z 24 na 25 listopadaPolskakarteczki z imionami dziewcząt albo część kobiecej garderoby pod poduszkąprzyszła żona, we śnie
Ondřejská noc, czeskie andrzejkinoc z 29 na 30 listopadaCzechysiedem imion na karteczkach pod poduszką albo cztery zawiązane w rogach chusteczki; lanie ołowiuimię z pierwszej karteczki; wierzono, że to, co się tej nocy przyśni, spełni się
Thomasnacht, noc św. Tomasza21 grudniaAustria (Salzkammergut)obrzęd zwany Bettstaffltretenprzyszły mąż, we śnie
Rauhnächte, noce „między latami”najczęściej od 25 grudnia do 6 styczniaNiemcy, Austriawedług dawnej reguły chłopskiej każda noc zapowiada pogodę jednego miesiąca rokupogoda kolejnych miesięcy
Святки, Swiatki, święte dniod wigilii prawosławnego Bożego Narodzenia, 6 stycznia, do 19 styczniaRosjacztery króle z talii kart pod poduszkąprzyszły małżonek, we śnie
初夢, hatsuyume, pierwszy sen rokunajczęściej noc z 1 na 2 styczniaJaponiaobrazek statku skarbów (宝船) pod poduszką, z wierszem, który czyta się w obie stronygóra Fudżi, sokół, bakłażan: pomyślny rok
St Agnes' Eve, wigilia św. Agnieszki20 styczniaAngliaw zależności od wariantu: post, rymowanka do św. Agnieszki albo dumb cake, „niemy placek” pieczony w milczeniuprzyszły mąż, we śnie albo w widzeniu
Midsommarod 1953 roku piątkowy wieczór między 19 a 25 czerwcaSzwecjasiedem albo dziewięć rodzajów kwiatów pod poduszką, zrywanych w milczeniuten, z kim przyjdzie dzielić życie, we śnie
Notte di San Giovanni, noc świętojańskanoc z 23 na 24 czerwcaWłochybukiet ziół świętojańskich pod poduszką; osobno acqua di San Giovanni, woda zostawiona na noc za oknemprorocze sny (bukiet); oczyszczenie i szczęście (woda)
São João, São Pedro, św. Jan i św. Piotrwigilia św. Jana (23 czerwca) i wieczór 29 czerwcaBrazylianowy nóż wbity w pień bananowca w wigilię św. Jana; nakryty stół wieczorem 29 czerwcapierwsza litera imienia przyszłej miłości; miłość, we śnie
Halloween31 październikaSzkocjajabłko jedzone przed lustrem, orzechy w ogniu; Robert Burns napisał o tych wróżbach w 1785 roku wiersz Halloweenprzyszły małżonek
Noc z czwartku na piątekco tydzieńRosjaludowa formuła wypowiadana przed snemprzyszły małżonek, we śnie

Wróżebne sny w oczach badaczy

Watt i współautorzy opisali w dwóch eksperymentach selektywne zapamiętywanie zgodnych par opisów snów i wydarzeń oraz skłonność do dostrzegania między nimi powiązań (Watt i in., 2014; zob. też Blagrove, French i Jones, 2006). Noce wróżebne przechodzą tymczasem z pokolenia na pokolenie jak święta, ze swoimi formułami i gestami.

Środki ostrożności

Bylica jest odradzana w ciąży; dane o bezpieczeństwie jej stosowania podczas karmienia piersią są ograniczone. Produkty z tej strony nie są przeznaczone dla dzieci. Osoby przyjmujące leki mogą omówić stosowanie produktów roślinnych z lekarzem lub farmaceutą. Informacje o składzie i środkach ostrożności znajdują się na kartach poszczególnych produktów. Calea i pozostałe rośliny z tej strony są w wolnej sprzedaży we Francji. Przed zamówieniem sprawdź przepisy obowiązujące w Twoim kraju: INFUSE nie ponosi odpowiedzialności za zatrzymanie przesyłki przez urząd celny.

Źródła

⊹ CZĘSTE PYTANIA ⊹

Andrzejki w pytaniach

Kiedy robimy wróżby andrzejkowe?

Noc andrzejkowa to noc z 29 na 30 listopada. Wróżono wieczorem 29 listopada, w wigilię świętego Andrzeja. Jego święto przypada 30 listopada. W 2026 roku wieczór andrzejkowy wypada w niedzielę. Katarzynki przypadają pięć dni wcześniej, w nocy z 24 na 25 listopada.

Co robiono w katarzynki?

W wigilię świętej Katarzyny wróżyli kawalerowie: kładli pod poduszkę karteczki z imionami dziewcząt albo część kobiecej garderoby w nadziei na sen o przyszłej żonie i wstawiali do wody gałązkę wiśni, która miała zakwitnąć przed Bożym Narodzeniem. Kawalerskie katarzynki były mniej rozpowszechnione niż andrzejki.

O co chodzi z laniem wosku w andrzejki?

Wróżby andrzejkowe obejmowały między innymi lanie roztopionego wosku przez ucho klucza do zimnej wody. W zastygłym kształcie albo w jego cieniu na ścianie szukano zapowiedzi. Dawniej zamiast wosku lano czasem ołów albo cynę. W moralitecie Marcina Bielskiego z 1557 roku jedna z postaci proponuje, by nalać wosku na wodę.

Na czym polegają wróżby andrzejkowe z karteczkami?

Na karteczkach wypisywano imiona chłopców, a w katarzynki imiona dziewcząt, i wkładano je wieczorem pod poduszkę. Imię z karteczki wyciągniętej rano miało wskazać przyszłego małżonka; w dawnych opisach karteczki zastępowały sen, gdy nikt się nie przyśnił.

Skąd pochodzi nazwa „andrzejki”?

Od świętego Andrzeja, apostoła, którego wspomnienie przypada 30 listopada; wróżby odbywały się w jego wigilię. Andrzejki nazywano też jędrzejkami. Niektórzy autorzy wiążą patronat świętego Andrzeja z greckim wyrazem anēr i jego formą dopełniacza andros, oznaczającymi mężczyznę. Jest to jedna z hipotez.