Lion's Mane

Botanika

Hericium erinaceus to grzyb z rodziny Hericiaceae, saprofit i słaby pasożyt drzew twardych — dębu, buka, klonu, orzecha. Jest rodzimie okołobiegunowy: Eurazja i Ameryka Północna. Jego budowa jest wyjątkowa wśród grzybów lasu umiarkowanego: ani kapelusza, ani trzonu w klasycznym sensie, lecz kaskada białych kolców (wypustek) zawieszona na korze, mogąca sięgnąć kilkudziesięciu centymetrów. Rośnie często wysoko, na starych drzewach i ranach drewna, a owocuje od końca lata do jesieni. Kilka pokrewnych gatunków ma podobny wygląd — Hericium americanum, Hericium coralloides — o mniej lub bardziej wyraźnych rozgałęzieniach.

Fitochemia (opisowa)

Lion's Mane niesie dwie rodziny związków sobie właściwych, rozłożone zależnie od części grzyba. Hericenony (hericenony od A do H i dalej) to związki aromatyczne obecne w owocniku — widzialnej kaskadzie. Erinacyny (diterpeny cyjatynowe, zidentyfikowano ich co najmniej piętnaście, od A do K, a potem od P do S) znajdują się głównie w grzybni, podziemnej sieci. Do tego dochodzą beta-glukany, polisacharydy ściany komórkowej wspólne grzybom leczniczym, rozpuszczalne w gorącej wodzie. Ten rozkład tłumaczy, dlaczego postać produktu (owocnik kontra grzybnia-na-ziarnie) i sposób ekstrakcji (gorąca woda kontra alkohol) rozstrzygają o tym, co naprawdę się wychwytuje.

Co mówią badania

Współczesne badania nad Lion's Mane są niedawne. To japońskie badanie z podwójnie ślepą próbą i randomizacją, Mori i wsp. (2009, *Phytotherapy Research*), wyprowadziło go z niszy: przeprowadzone na trzydziestu kilku osobach w wieku od 50 do 80 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, z proszkiem z owocnika przez szesnaście tygodni, odnotowuje poprawę w skali funkcji poznawczych — efekt, który zaciera się cztery tygodnie po odstawieniu. Badanie pilotażowe Li i wsp. (2020, *Frontiers in Aging Neuroscience*) zbadało dłuższą kurację wzbogaconą w erinacynę A. Od tamtej pory ponad sto publikacji opisuje, przede wszystkim na modelach zwierzęcych i in vitro, tropy mechanizmów: pobudzanie czynników wzrostu nerwów (NGF, BDNF), neurogenezę hipokampa, wsparcie mieliny, modulację zapalenia, działanie gastroprotekcyjne. Te prace opisują tropy, a nie efekty ustalone u człowieka w populacji ogólnej; wyniki kliniczne pozostają ograniczone, a obserwowane działanie jest kumulacyjne i odwracalne. Żadna z tych danych nie stanowi obietnicy terapeutycznej.

Owocnik, grzybnia i spór o ekstrakcję

Część jakości Lion's Mane rozstrzyga się jeszcze przed filiżanką. Na rynku wiele produktów to grzybnie hodowane na ziarnie: wygodne w produkcji, ale często rozcieńczone skrobią podłoża, czego podany procent „polisacharydów” nie ujawnia (skrobia nim jest). Literatura mykologiczna (zwłaszcza Christopher Hobbs) wyraźnie rozróżnia owocnik i grzybnię. Erinacyny, ulokowane w grzybni i rozpuszczalne w alkoholu, wymagałyby maceratu alkoholowego; nasz ekstrakt, zrobiony gorącą wodą z owocnika, nie celuje w nie. INFUSE dokonuje wyboru innego i świadomego: ekstrakt z owocnika w gorącej wodzie, wycelowany w hericenony i beta-glukany widzialnej kaskady, gwarantowany na ≥ 18 % beta-glukanów, bez wypełniaczy. To orientacja produktowa, a nie twierdzenie o absolutnej wyższości: nalewka z podwójnej ekstrakcji pozostaje inną drogą, pełniejszą w związkach grzybni.

Długa historia

Nić chińska jest najstarsza: houtou pojawia się w farmakopei i na cesarskich stołach, rzadki skarb zastrzeżony dla dworu. Nić japońska wiąże grzyba z Shugendō, tym synkretyzmem zrodzonym w górach od VII wieku, który miesza buddyzm ezoteryczny, shintoizm i taoizm: yamabushi, „ci, którzy pokłaniają się w górach”, mieli uczynić z niego sprzymierzeńca swoich długich ascez. Nić północnoamerykańska i nić Ajnów, dyskretniejsze, przypominają, że ta sama forma przemówiła do kultur niemających ze sobą kontaktu. A nić współczesna — badanie Mori z 2009 roku — pokazuje, jak jedno dobrze poprowadzone badanie potrafi przenieść roślinę z etnobotanicznej ciekawostki do rangi najbardziej omawianego grzyba dekady.

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa

Lion's Mane uchodzi za dobrze tolerowany, ale kilka punktów zasługuje na uwagę. „Lion's mane crash” bywa opisywany anegdotycznie: nietypowe złe samopoczucie — lęk, przygnębienie — u mniejszości używających po kilku tygodniach ciągłego stosowania, o nieznanym mechanizmie i zwykle ustępujące po odstawieniu. Ostrożność jest wskazana w razie alergii na grzyby, leczenia przeciwzakrzepowego (dane ograniczone), planowanej operacji, choroby autoimmunologicznej oraz w czasie ciąży i karmienia piersią (dane niewystarczające). W razie wątpliwości albo trwającego leczenia opinia lekarza ma pierwszeństwo przed rośliną.